Wolne Terminy
 
Pierwsze wolne terminy

Sprawdź ja obecnie działają
nasze oddziały i poradnie

  Czytaj więcej

All fields are required.

Close Appointment form

Zalecenia żywieniowe dla kobiet w okresie poporodowym, w tym w laktacji

Okres poporodowy (połóg) – okres intensywnej regeneracji organizmu kobiety po poradzie zarówno siłami natury jak i poprzez cesarskie cięcie, trwający około 2 miesiące od porodu.

Laktacja – fizjologiczne zakończenie cyklu reprodukcyjnego kobiety poprzez proces wydzielania mleka.

Zgodnie z zaleceniami wynikającymi ze stanowiska Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń żywieniowych dla kobiet w okresie laktacji, matki karmiące powinny przyjmować średnio o 670kcal więcej w ciągu doby, jednakże tylko 500kcal pochodzić powinno z pożywienia. Przedstawione liczby odnoszą się do pierwszego półrocza po porodzie, natomiast w kolejnym półroczu wynoszą odpowiednio 400kcal. Sposób żywienia kobiety w czasie laktacji powinien być wzorowany na piramidzie żywieniowej Instytutu Żywności i Żywienia [Zał. 1.]. Zalecenia te obejmują miedzy innymi spożywanie:

  • węglowodanów złożonych pod postacią grubych kasz, ciemnych makaronów i pieczywa oraz warzyw, w szczególności zielonych, liściastych;
  • tłuszczu pod postacią tłuszczy roślinnych, na przykład oleje krokoszowy czy słonecznikowy, oliwa z oliwek oraz orzechy i tłuste ryby morskie;
  • białka, głownie pochodzenia zwierzęcego, w tym mięsa i ryb oraz jaj i produktów mlecznych;
  • witamin i składników mineralnych, które dostarczane powinny być wraz z pożywieniem (produkty znajdujące się w wyżej wymienionych grupach), jednakże w szczególnych przypadkach lekarz prowadzący zalecić może suplementację.

Suplementacja jest konieczna jedynie w przypadku kobiet, które nie przyjmują wystarczających ilości witamin i minerałów wraz z pożywieniem. Szczególną uwagę zwrócić należy na:

  • wapń, którego głównym źródłem są mleko i jego przetwory, a także rośliny strączkowe czy suszone owoce;
  • witaminę D, której głównym źródłem są tłuste ryby morskie, w Polsce, niezależnie od stanu fizjologiczne zalecana jest do suplementacji w dawce 1000 IU / dobę przez cały rok; witamina ta pod postacią suplementu spożywana powinna być w towarzystwie tłuszczy;
  • jod, pochodzący głównie z soli spożywczej;
  • kwasy tłuszczowe omega-3 oraz omega-6, których głównym źródłem są oleje roślinne, żółtko jaja, tłuste ryby morskie (łosoś, makrela atlantycka, śledź, tuńczyk) i orzechy;
  • witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A,D,E,K);
  • żelazo, którego dobrym źródłem jest chude, czerwone mięso;
  • prostaglandyny.

Nie zaleca się stosowania diet eliminacyjnych alergeny dla kobiet karmiących, gdyż proces ten nie jest sprzężony z wystąpieniem objawów alergicznych u niemowląt, zatem dla przykładu nie jest koniecznością unikanie spożycia orzechów jako forma prewencji. Nie zaleca się także stosowania diet bezlaktozowej i/lub bezmlecznej w celu zapobiegania wystąpienia kolki niemowlęcej, gdyż zaburzenie to mija samoistnie, a co ważniejsze nie stwarza zagrożenia dla zdrowia dziecka.

Spożycie płynów w okresie laktacji powinno kształtować się na poziomie 3l / dobę, z czego główny napój stanowić powinna woda ze źródeł naturalnych, woda butelkowa powinna być niegazowana mineralna (nisko- i/lub średniozmineralizowana, niskosodowa oraz niskosiarczanowa).

Nie zaleca się przyjmowania farmaceutycznych środków wspomagających laktację (galaktogogi – farmaceutyki i/lub napary roślinne), ze względu na ich negatywne skutki uboczne [Zał. 2.]. Na chwilę obecną w Polsce nie istnieje zarejestrowany lek, stosowany w przypadkach niedoboru pokarmu u kobiet karmiących.

Zaleca się, aby kobiety ciężarne i karmiące zrezygnowały podczas trwania całego ów okresu z konsumpcji alkoholu oraz palenia tytoniu, a także ograniczyły spożycie kofeiny (kawa, herbata) do 300mg / dobę.

Skład mleka matki samoistnie dostosowuje się do potrzeb żywieniowych niemowlęcia. Mleko matki jest optymalnym i wzorcowym, a zarazem tanim i bezpiecznym pokarmem dla noworodków i niemowląt. W związku z czym, wszystkim matkom zaleca się wyłączne karmienie dziecka piersią do ukończenia 6 miesiąca życia. Mleko matki zawiera wszystkie niezbędne składniki odżywcze, aby warunkować prawidłowy przyrost masy dziecka w okresie wyłącznego karmienia piersią. Dodatkowo liczne badania wykazały, iż karmienie piersią wiąże się ze wzrostem zdolności poznawczych w okresie dzieciństwa. ESPGHAN (Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci) zaleca, aby pokarmy uzupełniające pojawiły się w diecie dziecka nie wcześniej niż po 17. tygodniu życia, jednocześnie nie później niż przed 26. tygodniem.

Redukcja masy ciała po porodzie powinna być powolna i następować stopniowo. Powrót do wagi sprzed ciąży powinien trwać około 12 miesięcy. Karmienie piersią sprzyja procesowi utraty wagi.

W celu uzyskania szczegółowych informacji zapraszamy do zapoznania się ze standardami medycznymi (Standardy Medyczne/ Pediatria: Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń żywieniowych dla kobiet w okresie laktacji 2013. T. 10, str. 265-279.), na podstawie których powstał niniejszy informator.

W razie pytań zapraszamy do konsultacji z dietetykiem oraz przesyłania pytań drogą mejlową na adres: dietetyk@urovita.pl.

 

Zał. 1. Piramida zdrowego żywienia IŻŻ

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA związane z Piramidą Zdrowego Żywienia Aktywności Fizycznej dla osób dorosłych

  1. Spożywaj posiłki regularnie (4-5 posiłków co 3-4 godziny).
  2. Warzywa i owoce spożywaj jak najczęściej i w jak największej ilości, co najmniej połowę, tego co jesz. Pamiętaj o właściwych proporcjach: 3/4 – warzywa i 1/4 – owoce.
  3. Spożywaj produkty zbożowe, zwłaszcza pełnoziarniste.
  4. Codziennie spożywaj co najmniej 2 duże szklanki mleka. Możesz je zastąpić jogurtem, kefirem i – częściowo – serem.
  5. Ograniczaj spożycie mięsa (zwłaszcza czerwonego i przetworzonych produktów mięsnych do 0,5 kg/tyg.). Jedz ryby, nasiona roślin strączkowych i jaja.
  6. Ograniczaj spożycie tłuszczów zwierzęcych. Zastępuj je olejami roślinnymi.
  7. Unikaj spożycia cukru i słodyczy (zastępuj je owocami i orzechami).
  8. Nie dosalaj potraw i kupuj produkty z niską zawartością soli. Używaj ziół – mają cenne składniki i poprawiają smak.
  9. Pamiętaj o piciu wody, co najmniej 1,5 l dziennie.
  10. Nie spożywaj alkoholu.

* Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób dorosłych, w tym wszystkie jej elementy tekstowe i graficzne („Piramida”) stanowi własność Instytutu Żywności i Żywienia im. dr. med. A. Szczygła w Warszawie i podlega ochronie prawnej wynikającej z przepisów o prawie autorskim. Każdorazowe użycie Piramidy dokonane na potrzeby inne niż dla własnego użytku osobistego, a w szczególności powielanie, rozpowszechnianie, zwielokrotnianie i modyfikowanie Piramidy wymaga uprzedniej, pisemnej zgody Instytutu Żywności i Żywienia. Korzystanie z Piramidy bez uzyskania stosownej zgody może zostać uznane za działanie naruszające chronione prawem interesy Instytutu Żywności i Żywienia.

 

Zał. 2. Działanie wybranych roślin leczniczych stosowanych jako galaktogogi

Roślina Zastosowanie Potencjalny efekt uboczny Potencjalne interakcje Przeciwskazania
Kozieradka Infekcje górnych dróg oddechowych

Dolegliwości układu pokarmowego

Działanie przeciwbiegunkowe

Skórcze macicy

Hepatotoksyczność

Zapach syropu klonowego w moczu i pocie

Biegunka

Substancje przeciwzakrzepowe

Doustne leki przeciwcukrzycowe

Receptory estrogenowe

Ciąża

Karmienie piersią

Koper włoski Wykrztuśny

Działanie rozkurczowe

Padaczka

Obrzęk płucny

Nudności

Leki przeciwdrgawkowe

Promienie słoneczne

Nie opisano
Drapacz lekarski Przeciwbiegunkowy

Przeciwbakteryjny

Mlekopędny

Wykrztuśny

Przyśpieszający menstruację

Nudności

Wymioty

Biegunka

Alergia kontaktowa

Wpływ na wydzielanie soku żołądkowego

Inhibitor pompy protonowej

Antagonista receptorów H2

Leki na owrzodzenia

Insulina

Ciąża

Karmienie piersią

Rutwica lekarska Moczopędne

Działanie antyhiperglikemiczne

Mlekopędny

Nerwowość

Bóle głowy

Nie opisano Ciąża

Karmienie piersią

Niebezpieczny dla dzieci

Ostropest plamisty Niestrawność Nudności

Biegunka

Wymioty

Aspiryna

Cis-platyna

Leki hepatotoksyczne

Disulfiram

Ciąża

Karmienie piersią

Szparag dziki Stany zapalne błon śluzowych, płuc, żołądka, nerek i narządów płciowych

Napięcie przedmiesiączkowe

Uzależnienie od alkoholu

Moczopędny

Zaburzenia gospodarki litu

Receptory estrogenowe Ciąża

Karmienie piersią

Dodatki do informatora

Dodatek A – ciąża wielopłodowa

Matki karmiące więcej niż jedno dziecko powinny zwiększyć spożycie żywności w ciągu dnia, tak aby dostarczać z nią dodatkowe 500-600kcal na każde dziecko. Posiłki powinny być zbilansowane z następującym rozkładem na składniki odżywcze: białko 20%, tłuszcze 40% oraz węglowodany 40%.

Dieta matki karmiącej dzieci z ciąży wielopłodowej powinna być bogata w chude mięsa i tłuste ryby morskie, oleje roślinne, nasiona i orzechy, produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, mleko i jego przetwory, a także warzywa i owoce.

Dodatek B – otyłość

Otyłość w czasie ciąży stanowi jeden z ważniejszych czynników ryzyka rozwoju powikłań oraz długoterminowych skutków dla zdrowia zarówno matki, jak i dziecka. Odchudzanie się w okresie laktacji nie wpływa na wartość odżywczą ani ilość wytwarzanego mleka. Kaloryczność diety ustalona powinna być wraz z dietetykiem / lekarzem, natomiast nie powinna zakładać większych ograniczeń energetycznych niż 1500kcal / dobę, gdyż wpływa to negatywnie na ilość produkowanego pokarmu.

Nie zaleca się stosowania diet płynnych, a także stosowania farmakologicznych oraz naturalnych środków wspomagających odchudzanie.

Dodatek C – niedożywienie

Stan nieprawidłowego odżywienia jakim jest niedożywienie w żaden sposób nie wpływa na jakość mleka matki karmiącej, jednakże może się przełożyć na jego ilość. Zawartość wszystkich niezbędnych składników odżywczych potrzebnych do rozwoju noworodka odkłada się w mleku matki, kosztem składników w jej organizmie.

Dodatek D – dieta wegetariańska

Wśród kobiet praktykujących wegetarianizm i jego odmiany zaleca się indywidualne rozpatrzenie ewentualnych niedoborów żywieniowych wynikających z określonego sposobu żywienia. Specjaliści zalecają jednak, aby każda kobieta na diecie wegetariańskiej dziennie spożywała:

  • 1-2 porcję ciemnozielonych warzyw;
  • 4-5 porcji pozostałych warzyw i owoców;
  • 3-4 porcję fasoli i produktów sojowych;
  • 6 i więcej porcji produktów pełnoziarnistych i zbożowych;
  • 1-2 porcję orzechów, nasion oraz kiełków.